Poliuretan (PU) to syntetyczny elastomer stosowany w butach jako materiał podeszw, pianek amortyzujących, wkładek oraz cholewek. Jest lekki, odporny na ścieranie i zwykle dobrze chroni przed wilgocią, ale nie zapewnia takiej oddychalności jak skóra naturalna. To, czy buty z PU będą dobrym wyborem, zależy więc od ich przeznaczenia.
Czym dokładnie jest poliuretan w butach?
Poliuretan, oznaczany skrótem PU, to tworzywo sztuczne należące do elastomerów. W praktyce oznacza to rodzinę materiałów o różnej twardości i elastyczności, a nie jeden produkt o zawsze takich samych właściwościach. Podczas produkcji można uzyskać zarówno miękką piankę, jak i twardszy, bardziej odporny element.
W obuwiu poliuretan bywa mylony z gumą naturalną albo skórą ekologiczną. Nie jest jednak tym samym materiałem. Guma naturalna powstaje z surowca roślinnego, natomiast PU jest syntetycznym tworzywem. Z kolei określenie „skóra syntetyczna” może odnosić się do cholewki wykończonej warstwą poliuretanu, ale nie opisuje każdej części buta wykonanej z PU.
Gdzie stosuje się PU i jakie ma właściwości?
Najwięcej zależy od tego, w której części buta zastosowano poliuretan. Ten sam materiał może odpowiadać za amortyzację podeszwy, ochronę cholewki albo komfort wkładki.
W obuwiu PU może występować w kilku miejscach:
- Podeszwa – pianka poliuretanowa zmniejsza masę buta, pochłania część wstrząsów i może być odporna na ścieranie.
- Wkładka – miękka odmiana PU poprawia sprężystość i pomaga dopasować wnętrze buta do stopy.
- Cholewka – powłoka poliuretanowa ogranicza przenikanie wody, ułatwia czyszczenie i pozwala uzyskać różne faktury oraz kolory.
W podeszwach liczą się przede wszystkim lekkość, elastyczność i amortyzacja. Materiał może tłumić drgania oraz zapewniać izolację od podłoża, dlatego często stosuje się go w obuwiu roboczym i ochronnym. W takich modelach znaczenie ma także przyczepność, odporność na zużycie oraz możliwość uformowania podeszwy o określonej twardości.
PU w cholewce dobrze zabezpiecza przed wilgocią i zabrudzeniami. Nie oznacza to jednak, że każdy but z poliuretanu jest całkowicie wodoodporny. Ochrona zależy również od szwów, języka, zamków i sposobu połączenia poszczególnych elementów.
Oddychalność jest słabszą stroną zwartego PU. Gęsta, mało porowata struktura ogranicza wymianę powietrza, przez co ciepło i wilgoć mogą pozostawać wewnątrz buta. Skóra naturalna, zwłaszcza odpowiednio przygotowana, zwykle lepiej odprowadza parę wodną. W upał lub podczas intensywnego wysiłku buty z pełną cholewką PU mogą więc powodować większą potliwość. Wyjątkiem są konstrukcje z perforacją, tkaniną albo specjalną membraną, które poprawiają wentylację.
PU w butach – zalety i ograniczenia
| Cecha | Zalety PU | Wady PU |
|---|---|---|
| Trwałość | Odporność na ścieranie, zabrudzenia i część uszkodzeń mechanicznych. | Tania powłoka może z czasem pękać lub łuszczyć się w miejscach częstego zginania. |
| Oddychalność | Możliwość zastosowania perforacji, tkanin i warstw poprawiających wentylację. | Zwarte PU przepuszcza mniej powietrza niż skóra naturalna i może zatrzymywać wilgoć. |
| Waga | Pianki PU pozwalają budować lekkie podeszwy i wkładki. | Cięższe, lite odmiany nie dają takiej redukcji masy jak lekkie pianki. |
| Koszt | Zwykle pozwala obniżyć cenę obuwia w porównaniu ze skórą naturalną. | Najtańsze wykonanie może oznaczać gorszą trwałość wykończenia. |
| Czyszczenie | Gładką powierzchnię często wystarczy przetrzeć wilgotną ściereczką. | Nie każdy preparat nadaje się do powłok PU, a intensywne środki mogą je uszkodzić. |
Kiedy warto wybrać buty z poliuretanu?
PU sprawdza się wtedy, gdy ważne są niska masa, amortyzacja, łatwa pielęgnacja i ograniczenie przenikania wilgoci. Dobór powinien uwzględniać nie tylko materiał, lecz także wentylację, jakość szwów, rodzaj podeszwy oraz sposób użytkowania.
Buty z PU są rozsądnym wyborem w takich sytuacjach:
- Praca – obuwie robocze i ochronne korzysta z lekkich, amortyzujących oraz odpornych na ścieranie podeszw.
- Deszczowa pogoda – cholewka z powłoką PU ogranicza kontakt stopy z wilgocią i łatwo usuwa się z niej zabrudzenia.
- Codzienne użytkowanie – trampki, mokasyny i inne niedrogie modele mogą być wygodne bez wymagającej pielęgnacji skóry naturalnej.
- Długie stanie lub chodzenie – sprężysta podeszwa z pianki PU może zmniejszać odczuwanie wstrząsów i nacisku podłoża.
Innego materiału lepiej szukać przy intensywnym sporcie w wysokiej temperaturze, gdy najważniejsze jest odprowadzanie wilgoci. W takich warunkach korzystniejsze mogą być przewiewne tkaniny techniczne, mikrofibra z perforacją albo konstrukcje łączące różne materiały. Skóra naturalna będzie lepszą alternatywą, jeśli priorytetem są naturalna wymiana powietrza i możliwość długiego użytkowania przy właściwej pielęgnacji.
Przed zakupem sprawdź też miejsce zginania buta. W słabej jakości modelach powłoka PU może po pewnym czasie pękać albo się łuszczyć, szczególnie gdy jest gruba i często poddawana naprężeniom. Sam napis „PU” nie przesądza więc o trwałości całego obuwia.
Najkrócej: poliuretan jest dobrym wyborem do butów roboczych, codziennych i przeznaczonych na wilgotną pogodę, gdy liczą się lekkość, amortyzacja i łatwe czyszczenie. Jeśli priorytetem jest maksymalna przewiewność podczas wysiłku, wybierz model z wentylowaną cholewką albo rozważ skórę i nowoczesne materiały tekstylne.
